Najważniejsze w skrócie
- Działalność Baumeister jest regulowana (§ 94 Z 5 GewO). Kto chce tylko wykonywać roboty, a nie projektować, może zgłosić ograniczone Baugewerbe (eingeschränktes Baugewerbe), ale nie wolno mu wtedy używać nazwy „Baumeister”.
- Pełny zakres wymaga egzaminu Baumeister (trzy moduły) oraz praktyki: zależnie od wykształcenia od trzech do sześciu lat, z czego dwa lata jako kierownik budowy lub Polier.
- Bez ubezpieczenia OC nie ma uprawnienia: dla zdecydowanej większości firm co najmniej 1 mln € na jedno zdarzenie (§ 99 ust. 7 GewO).
- Robotników budowlanych zgłaszają Państwo do BUAK. Na listę HFU (HFU-Gesamtliste) trafia się dopiero po trzech latach działalności budowlanej, do tego czasu zleceniodawcy zatrzymują 25 % każdej faktury jako kwotę gwarancyjną.
- Usługi budowlane dla innych firm budowlanych fakturuje się zwykle bez podatku VAT (Reverse Charge, odwrotne obciążenie, § 19 ust. 1a UStG). To nie poprawia płynności, tylko ją przesuwa.
Ten artykuł ma charakter ogólnej informacji i nie jest poradą prawną ani podatkową. Przepisy się zmieniają: szczegóły warto sprawdzić w izbie gospodarczej lub rzemieślniczej, w swoim cechu albo u doradcy podatkowego.
Jakie uprawnienie pasuje do Państwa firmy?
Pierwszą decyzją nie jest forma prawna, tylko zakres działalności. § 99 GewO opisuje pełną działalność Baumeister: projektowanie i obliczenia budynków oraz obiektów inżynieryjnych, kierowanie budową i nadzór, wykonawstwo i rozbiórki, rusztowania wymagające obliczeń statycznych, sterowanie projektem, prowadzenie budowy (Bauführung) i reprezentowanie inwestora przed urzędami. Kto chce przede wszystkim murować, betonować i remontować, często wcale nie potrzebuje tak szerokiego zakresu.
| Uprawnienie | Co wolno robić | Kwalifikacje | Nazwa |
|---|---|---|---|
| Baumeister (pełny zakres) | Projektowanie, obliczenia, kierowanie budową, nadzór na miejscu (ÖBA), Bauführung, wykonawstwo, także jako generalny wykonawca | Egzamin Baumeister i praktyka (§ 1 Baumeister-Verordnung) | „Baumeister”, „Baumeisterin” |
| Baugewerbetreibender, ograniczony do robót wykonawczych | Wykonywanie wszystkich robót budowlanych, ale bez projektowania, obliczeń, kierowania budową i ÖBA | Praktyka jako samodzielny przedsiębiorca lub kierownik zakładu (§ 2 Baumeister-Verordnung) albo indywidualny Befähigungsnachweis (§ 19 GewO) | „Baugewerbetreibender” z dopiskiem o ograniczeniu |
| Baugewerbetreibender, ograniczony do określonych prac | Tylko prace wymienione w decyzji, np. renowacja lub wykonywanie szalunków | jak wyżej, w odniesieniu do tych prac | jak wyżej |
Obok tego istnieją dwie wolne działalności (freie Gewerbe), które często się myli: Erdbeweger (roboty ziemne bez znaczenia statycznego, według WKO tylko do głębokości 1,25 m) i Eisenbieger (cięcie i gięcie stali zbrojeniowej, ale bez prac na budowie). Żadna z nich nie wymaga dowodu kwalifikacji. Dla firmy, która stawia stany surowe, to jednak za mało.
Egzamin Baumeister i wymagana praktyka
Od sierpnia 2024 egzamin reguluje Baumeister-Befähigungsprüfungsordnung 2023, a kwalifikacja jest przypisana do poziomu VII NQR, czyli tego samego co studia magisterskie. Egzamin składa się z trzech modułów: najpierw trzeba zdać moduł 1 (pisemny, pięć przedmiotów), potem moduł 2 (pisemny, pięć przedmiotów) i moduł 3 (ustny przed pełną komisją) w dowolnej kolejności. Kursy przygotowawcze prowadzą m.in. krajowe akademie budowlane (Bauakademien). Przy pracy na etacie warto liczyć się z rokiem lub dwoma lat nauki.
Sam zdany egzamin nie wystarczy do zgłoszenia działalności. § 1 Baumeister-Verordnung wymaga dodatkowo praktyki zawodowej, która obejmuje zarówno projektowanie, jak i wykonawstwo:
| Wykształcenie | Praktyka łącznie | w tym jako kierownik budowy lub Polier |
|---|---|---|
| Studia z architektury, budownictwa, inżynierii ekonomicznej w budownictwie lub Kulturtechnik (uniwersytet lub FH) | 3 lata | 2 lata |
| Architektura na uczelni artystycznej | 4 lata | 2 lata |
| HTL o profilu budowlanym | 4 lata | 2 lata |
| Ukończona nauka zawodu: murarz, szalunkowiec, roboty ziemne i drogowe (Tiefbau), cieśla lub kreślarz budowlany | 6 lat (nie w trakcie nauki zawodu) | 2 lata |
| inna szkoła zawodowa o profilu budowlanym | 6 lat | 2 lata |
Przy ograniczonej działalności według § 2 rozporządzenia liczy się przede wszystkim doświadczenie kierownicze: na przykład sześć lat nieprzerwanie jako samodzielny przedsiębiorca lub kierownik zakładu albo trzy lata na takim stanowisku po co najmniej trzyletnim kształceniu. Alternatywnie urząd może zbadać indywidualny Befähigungsnachweis według § 19 GewO na podstawie świadectw i dowodów wykonywanej pracy.
Obowiązkowe OC: bez polisy nie ma zgłoszenia
Inaczej niż w większości rzemiosł, w budownictwie ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej jest warunkiem uzyskania uprawnienia. § 99 ust. 7 GewO wymaga ubezpieczenia od szkód osobowych, rzeczowych i majątkowych w zakładzie ubezpieczeń dopuszczonym w Austrii. Dla firm do wielkości dużej spółki kapitałowej (§ 221 UGB) minimalna suma wynosi 1 mln € na jedno zdarzenie, a roczny limit świadczeń można ograniczyć do 3 mln €. Większe przedsiębiorstwa potrzebują 5 mln € na zdarzenie. Udział własny może wynosić najwyżej 5 % sumy.
- Potwierdzenie ubezpieczenia przedkładają Państwo przy zgłoszeniu działalności (§ 99 ust. 8 GewO).
- Jeśli ubezpieczenie wygaśnie, urząd musi natychmiast wszcząć postępowanie o odebranie uprawnienia. Jeśli szybko nie zostanie przedstawiona nowa polisa, uprawnienie przepada najpóźniej po dwóch miesiącach.
- Szkody majątkowe są ważne, gdy Państwo projektują: błąd w obliczeniach statycznych rzadko powoduje szkodę w dniu odbioru, za to drogie naprawy po latach.
- Warto zebrać co najmniej dwie oferty. Składka mocno zależy od obrotu, udziału projektowania oraz od robót ziemnych i rozbiórek.
Bauführung, projektowanie i koordynacja budowy
Z pełnym zakresem mogą Państwo sporządzać projekty do pozwolenia na budowę (Einreichpläne), występować jako Bauführer według krajowego prawa budowlanego (Landesbauordnung) i przejmować nadzór na miejscu. W ramach prowadzenia budowy wolno Państwu według § 99 ust. 2 GewO przyjmować, planować i koordynować także prace innych branż. Samodzielnie wykonać mogą Państwo tylko ich część, np. wylewki, suchą zabudowę oraz niektóre izolacje i uszczelnienia. Elektrykę, instalacje czy dach zlecają Państwo uprawnionym firmom.
Obszarem, który wielu założycieli lekceważy, jest koordynacja budowy według ustawy Bauarbeitenkoordinationsgesetz (BauKG). Jeśli na budowie pracuje kilka firm, inwestor musi powołać koordynatorów na etapie projektu i realizacji, którzy prowadzą plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Jeśli budowa trwa dłużej niż 30 dni roboczych przy ponad 20 osobach zatrudnionych jednocześnie lub obejmuje ponad 500 dniówek, najpóźniej dwa tygodnie przed rozpoczęciem trzeba złożyć zawiadomienie do inspekcji pracy (Arbeitsinspektorat), co można zrobić przez bazę danych budów (Baustellendatenbank). Dla prywatnych inwestorów to nowość. Jeśli oferują Państwo koordynację jako usługę, mają Państwo argument, żeby zaproszono Państwa do projektu wcześnie.
Pracownicy, BUAK i odpowiedzialność zleceniodawcy
Gdy tylko zatrudniają Państwo robotników budowlanych, obowiązuje ustawa Bauarbeiter-Urlaubs- und Abfertigungsgesetz (BUAG). Firmy Baumeister i murarskie są wprost objęte jej zakresem w § 2 ust. 1 lit. a. Pracowników zgłaszają Państwo do kasy BUAK i co miesiąc płacą dopłaty, z których finansowane są wynagrodzenie urlopowe, odprawa i świadczenie pomostowe. Przez BUAK rozlicza się też odszkodowanie za przestoje z powodu złej pogody (Schlechtwetterentschädigung). Zaleta: prawo do urlopu przechodzi z pracownikiem z firmy do firmy, nie muszą Państwo samodzielnie tworzyć na nie rezerw. Wynagrodzenia i dodatki określa układ zbiorowy dla przemysłu i rzemiosła budowlanego (Kollektivvertrag für Bauindustrie und Baugewerbe).
Druga kwestia dotyczy bezpośrednio Państwa konta. Generalni wykonawcy i inne firmy budowlane odpowiadają według § 67a ASVG i § 82a EStG za składki na ubezpieczenie społeczne i podatki od wynagrodzeń swoich podwykonawców, chyba że ci są na liście HFU (HFU-Gesamtliste). Według § 67b ASVG trafia na nią tylko ten, kto łącznie co najmniej trzy lata wykonywał usługi budowlane i zatrudnia pracowników. Jako nowa firma nie są więc Państwo na liście, a zleceniodawca przelewa część każdej faktury bezpośrednio do Dienstleistungszentrum kasy ÖGK.
| Rodzaj usługi budowlanej | Ubezpieczenie społeczne (§ 67a ASVG) | Podatki od wynagrodzeń (§ 82a EStG) | Razem |
|---|---|---|---|
| Podwykonawstwo (umowa o dzieło) | 20 % | 5 % | 25 % |
| Udostępnianie pracowników, także „maszyna z operatorem” | 32 % | 8 % | 40 % |
Zatrzymana kwota jest zapisywana na Państwa koncie składkowym, więc nie przepada. Brakuje jednak ćwierci pieniędzy dokładnie wtedy, gdy trzeba zapłacić za materiał i wypłacić pensje. Proszę uwzględnić to w planie płynności i przy dużych zleceniach negocjować płatności częściowe.
Ile kosztuje start
Firma budowlana wymaga dużego kapitału, ale nie wszystko trzeba kupować. Wielu założycieli wynajmuje koparkę i rusztowania na konkretne budowy, a kupuje tylko to, co pracuje co tydzień. Poniższe kwoty to orientacyjne wartości z praktyki dla startu z trzema do pięciu osób (stan: listopad 2026, netto):
| Pozycja | Zakup (ok.) | Alternatywa |
|---|---|---|
| Skrzyniowy pick-up lub wywrotka do 3,5 t, używane | 25 000 – 45 000 € | Leasing od ok. 600 € miesięcznie |
| Minikoparka 1,5 – 2,5 t | 30 000 – 50 000 € nowa | Wynajem ok. 120 – 200 € dziennie |
| Zagęszczarka, betoniarka, przecinarka, niwelator laserowy, drobny sprzęt | 8000 – 15 000 € | częściowo wynajem |
| Szalunki systemowe do fundamentów i ścian | 10 000 – 30 000 € | Szalunki wynajmowane na projekt |
| Magazyn, kontener, ogrodzenie budowy | 5000 – 15 000 € | Wynajem miejsca u hurtownika materiałów budowlanych |
| Program do kosztorysowania i przetargów (AVA), laptop, telefon | 2000 – 5000 € rocznie | Abonament zamiast zakupu |
| OC, ubezpieczenie budowy, maszyn i pojazdów | 5000 – 12 000 € rocznie | Porównać oferty |
| Strona internetowa, logo, oklejenie auta | zob. Koszty strony internetowej |
Do tego dochodzą koszty wynagrodzeń z dopłatami BUAK, sam egzamin Baumeister (opłata plus kursy, łącznie zwykle kilka tysięcy euro) oraz rezerwa na dwa, trzy miesiące, zanim zostaną zapłacone pierwsze faktury końcowe.
Plan krok po kroku do zgłoszenia
Określić zakres
Pełny Baumeister czy zakres ograniczony? Proszę sprawdzić, które z planowanych usług wymagają projektowania i kierowania budową.
Udokumentować kwalifikacje
Zebrać świadectwo egzaminu i potwierdzenia praktyki. Okresy praktyki dokumentują świadectwa pracy, które konkretnie opisują projektowanie i wykonawstwo, a nie tylko nazwę pracodawcy.
Forma prawna i bank
Jednoosobowa działalność (Einzelunternehmen) czy GmbH (minimalny kapitał zakładowy 10 000 €). Ze względu na odpowiedzialność na budowie wiele firm budowlanych od początku wybiera GmbH, wpisywaną do rejestru Firmenbuch. Od razu warto omówić z bankiem linię gwarancyjną na kaucje gwarancyjne (Haftrücklass).
Zawrzeć OC
Wykupić polisę na co najmniej 1 mln € na zdarzenie i poprosić o potwierdzenie do zgłoszenia.
Zgłosić działalność
Przez GISA (online) albo w Bezirkshauptmannschaft lub Magistracie. Dzięki ustawie o wspieraniu nowych firm (NeuFöG) wiele opłat odpada. Stają się Państwo członkiem Landesinnung Bau w WKO i są ubezpieczeni w SVS.
Urząd skarbowy, BUAK, ÖGK
Wystąpić o numer podatkowy i numer UID, zgłosić robotników przed rozpoczęciem pracy do ÖGK i BUAK, skorzystać z AUVAsicher do opieki w zakresie BHP.
Tak warto
- Pierwszych zleceń szukać u klientów prywatnych i małych deweloperów, gdzie odpowiedzialność HFU nie ma znaczenia
- Do każdej oferty dołączać zasady rozliczania robót dodatkowych i harmonogram płatności częściowych
- Fotografować budowy od pierwszego dnia i zachowywać zdjęcia jako referencje
Lepiej nie
- Reklamować się jako „Baumeister”, gdy działalność jest ograniczona
- Zaczynać jako podwykonawca dużego generalnego wykonawcy bez uwzględnienia 25 % kwoty gwarancyjnej
- Zatrudniać robotników bez zgłoszenia do BUAK: dopłaty zostaną naliczone wstecz
Państwa firma budowlana online, zanim stanie pierwszy stan surowy
Przygotujemy bezpłatny projekt Państwa strony z usługami, referencjami i kontaktem. W trzy dni zobaczą Państwo, jak firma prezentuje się w internecie.
Bezpłatny projekt przyszłej strony Państwa firmy.
Bądź widoczny: inwestorzy najpierw szukają w internecie
Prywatni inwestorzy porównują dziś kilka firm budowlanych, zanim poproszą o ofertę. Chcą zobaczyć zakończone projekty z miejscowością i czasem realizacji, kto stoi za firmą i czy pracują Państwo w ich regionie. Profil firmy w Google z prawdziwymi zdjęciami z budów daje w mniejszych miejscowościach często więcej niż jakakolwiek reklama. Na stronie potrzebują Państwo pełnego Impressum (noty prawnej) z działalnością, urzędem i izbą. Jak dokładnie powinno wyglądać, opisuje artykuł o obowiązkowych informacjach w Austrii, a generator Impressum przygotuje tekst za Państwa. Jak inne firmy budowlane budują swoje strony, pokazują nasze przykłady z branży budowlanej i dekarskiej.
Lista kontrolna: firma budowlana w Austrii
- Wybrany zakres działalności (Baumeister lub ograniczony)
- Kompletne świadectwo egzaminu i dowody praktyki
- OC na co najmniej 1 mln € na zdarzenie
- Działalność zgłoszona przez GISA, sprawy z WKO i SVS załatwione
- Numer UID i wzór faktury z adnotacją o Reverse Charge
- Zgłoszenie do BUAK i układ zbiorowy dla budownictwa sprawdzone
- Płynność zaplanowana z uwzględnieniem kwoty gwarancyjnej i płatności częściowych
- Nazwa firmy, auto i strona bez wprowadzającego w błąd tytułu
Ogólne kroki, które dotyczą każdej firmy rzemieślniczej, znajdą Państwo w poradniku Firma rzemieślnicza w Austrii. Jeśli szukają Państwo ludzi do pracy, pomoże artykuł Jak znaleźć pracowników.
Źródła
- RIS – Gewerbeordnung 1994, § 94 (działalności regulowane)
- RIS – Gewerbeordnung 1994, § 99 (Baumeister)
- RIS – Baumeister-Verordnung
- WKO – Bau: przepisy i zgłoszenie działalności
- WKO Oberösterreich – Baumeisterprüfung
- RIS – Bauarbeitenkoordinationsgesetz
- RIS – Bauarbeiter-Urlaubs- und Abfertigungsgesetz
- RIS – ASVG, § 67b (lista HFU)
- WKO Vorarlberg – Auftraggeberhaftung od 2026 (PDF)
- BUAK – Bauarbeiter-Urlaubs- und Abfertigungskasse
